3 польских глагола, начинающихся на cz-

Это пост для моего телеграм-канала 5 minut polskiego. Посмотрите список всех постов.

Переведите на польский, используя глаголы, начинающиеся на cz-:

Удирай! Бандиты поджидают приезжих на каждом углу. Под большими валунами таятся огромные змеи.

Сегодня познакомимся с 3 глаголами из польского языка:

  • czmychać = удирать,
  • czyhać (na kogo) = подкарауливать, подстерегать (кого);
  • czaić się = таиться, тихо сидеть.


CZMYCHAĆ

czmychać (skąd dokąd) = удирать, убегать (откуда куда). Слово czmychać в словаре.

  • czmycham
  • czmychasz
  • czmycha
  • czmychamy
  • czmychacie
  • czmychają

Widać, że wuja straszne bluzgi
po twarzy sieką go jak rózgi,
bo zrobił się jak rak czerwony
i wzrok mu czmycha w różne strony (автор Szpotański Janusz, 1990)

Перевод:
Видно, что дядю страшные ругательства
секут по лицу, как розги,
потому что он покраснел как рак,
а его глаза разбегаются в разные стороны.

W czasie zbyt alkoholowej imprezy gospodarz proponuje wspólną kąpiel nago w basenie. Ty wtedy:
a) Symulujesz chorobę lokomocyjną i czmychasz najbliższymi drzwiami.
b) Kibicujesz innym, ale nie pozbawiasz się ciuchów ani godności.
c) Skaczesz do basenu wrzeszcząc: "Kto ostatni, ten pacan!" (журнал Cosmopolitan, 1999)

Перевод:
Во время пьяной вечеринки хозяин предлагает совместное купание голышом в бассейне. Ты тогда:
а) Симулируешь укачивание (морскую болезнь) и убегаешь через ближайшие двери.
б) Болеешь за остальных, но не лишаешь себя одежды или достоинства.
в) Прыгаешь в бассейн с воплем "Кто последний, тот дурак!".

pacan (множ. число: pacani) = дурак, идиот, кретин.

  • Myślisz, że pozwalam na to każdemu pacanowi? = Думаешь, что я позволяю такое каждому балбесу?
  • Uratujmy tego pacana = Давай спасем этого идиота.
  • Zawsze znajdzie się pacan, który potrze magiczną lampę i zawrze kretyński układ z dżinem = Всегда найдётся кретин, который потрёт волшебную лампу и заключит идиотскую сделку с джинном.
  • musiał czmychać jak niepyszny z Wrocławia = должен был удирать из Вроцлава поджав хвост.

jak niepyszny =

  • upokorzony (униженный),
  • zawstydzony (пристыженный),
  • zmieszany (смущённый),
  • skonsternowany (сконфуженный).

Наиболее близкие русскоязычные аналоги для jak niepyszny :

  • поджав(ши) хвост,
  • как в воду опущенный,
  • несолоно хлебавши.

Reszty prac dokonano toteż w wymownym milczeniu, po czym milicjanci spakowali manatki i jak niepyszni wynieśli się z posesji = остаток работы был выполнен в красноречивом молчании, после чего милиционеры упаковали свои манатки и убрались из домовладения.


CZYHAĆ

czyhać (na kogo-co) = поджидать (кого–что), подстерегать, подкарауливать. Обратите внимание, что между гласными есть только буква h. Слово czyhać в словаре.

  • czyham
  • czyhasz
  • czyha
  • czyhamy
  • czyhacie
  • czyhają
  • w parku złodzieje czyhają na przechodniów = в парке воры поджидают прохожих,
  • czyhać na spadek akcji na giełdzie = поджидать падение акций на бирже,
  • śmierć czyhała na nich na każdym kroku = смерть ожидала их на каждом шагу.
oszust za każdym rogiem

Коллокации:

  • czyhać na ofiarę = поджидать жертву;
  • czyhać na błąd,
  • czyhać na okazję = поджидать случай, возможность;
  • czyhać na sposobność = поджидать благоприятный случай, удобное стечение обстоятельств;
  • czyhać na drodze,
  • czyhać w sieci = подкарауливать в сети (интернете).

Tylko czyhała na sposobność, żeby mu dokuczyć = только ждала удобного случая, чтобы устроить ему пакость (досадить ему). Dokuczyć = celowo wyrządzić komuś przykrość (неприятность, огорчение; досада).

To inna kategoria zagrożeń czyhających w sieci, celem obu jest wzbudzenie przez oszusta zaufania i wyłudzenie danych, np. loginu i hasła lub środków finansowych = это другая категория угроз, ожидающих в интернете, целью обеих является внушить доверие к мошеннику и выманить данные, например, логин с паролем или финансовые средства.

Uważamy taki stan za niefortunny; powoduje on powstawanie u obywatela poczucia, że państwo czyha na jego błąd i w przypadku omyłki ten błąd wykorzystuje = считаем такое положение неудачным; оно вызывает у гражданина чувство, что государство ждет его ошибку и в случае оплошности эту ошибку использует.

Не путайте czyhać (подкарауливать) со словом kichać (чихать):

  • kicham
  • kichasz
  • kicha
  • kichamy
  • kichacie
  • kichają

Żeby nie zarażać innych, powinniśmy kichać w chusteczkę, a jeśli jej nie mamy – w zgięcie łokcia = чтобы не заражать других, мы должны чихать в платок, а если его нет – в сгиб локтя.

Kichanie może być także objawem alergii na pyłki roślin, roztocza kurzu domowego lub sierść zwierząt = чихание может быть также симптомом аллергии на пыльцу растений, клеща домашней пыли или шерсть животных.

  • roztocz = клещ (паукообразное),
  • roztocze = клещи (множ. число).
roztocz - склонение

Roztocze — это еще и холмистая местность в Польше на северо-восток от Львова. Roztocze имеет длину 180 км, ширину 15-30 км и высоту 200-400 м. В 1974 году там создан национальный парк (Roztoczański Park Narodowy).

Roztocze на карте
Roztocze на карте. В правом нижнем углу — Львов


CZAIĆ SIĘ

czaić się (wśród drzew, za plecami) = таиться, прятаться, подстерегать. Слово czaić się в словаре.

  • czaję
  • czaisz
  • czai
  • czaimy
  • czaicie
  • czają

Коллокации:

  • czaić się wśród drzew,
  • czaić się za plecami
czają się wszędzie

Примеры:

  • W ciemnych, mokrych pobłyskach jego źrenic czaił się strach, śmiertelny strach przed nami = в тёмных, мокрых отблесках его зрачков таился страх, смертельный страх перед нами.
  • Ma nadzieję, że Niemiec nie czai się za jej plecami i nie mierzy do niej z pistoletu = у неё есть надежда, что немец не стоит сзади и не целится в неё из пистолета.
  • Nie przyszło mi do głowy, że wrogowie mogą czaić się za moimi plecami = мне не пришло в голову, что враги могут прятаться за моей спиной
  • Lwy czyhają w zasadzce, krokodyle czają się w błotnistej wodzie = львы поджидают в засаде, крокодилы прячутся в мутной (грязной) воде.
  • zasadzka = засада, ловушка;
  • błoto = грязь, слякоть.


Итоговый перевод

Удирай! Бандиты поджидают приезжих на каждом углу. Под большими валунами таятся огромные змеи = Сzmychaj! Bandyci czyhają na przyjezdnych za każdym rogiem. Pod wielkimi głazami czają się olbrzymie węże.

pod wielkimi głazami czają się olbrzymie węże

Сравните:

  • za każdym rogiem = на каждом углу. Nie mam zamiaru wyobrażać sobie, jak za każdym rogiem czyhają na mężczyznę mojego życia wygłodniałe, niezamężne kobiety o wyglądzie Pameli Anderson.
  • na każdym kroku = на каждом шагу. Mieli świadomość niebezpieczeństwa czyhającego na każdym kroku.


CZAIĆ

Анна предложила для полноты картины добавить еще несколько значений слова czaić:

1) rozumieć. Понимать, улавливать смысл.

  • Wytłumaczyłeś to dobrze, teraz wszystko czaję.
  • Napisz to po polsku, bo nie czaję.

Коллокации:

  • czaić bazę = понимать суть, въезжать, шарить, врубаться, просекать фишку, кумекать;
  • czaić temat = czaić klimat = być zorientowanym w sytuacji.

Jeśli ktoś czai coś albo ktoś czai bazę/kwestię itd., to znaczy, że rozumie, o czym mowa, wie, o co chodzi, w czym rzecz, pojmuje sedno (суть) sprawy, problemu, zagadnienia, nadąża za czyjąś myślą (поспевает за ходом чьих-то мыслей).

  • Czaisz bazę, że ludzie się zwalniają przez panią prezes (увольняются из-за председательши)? Chodzi i wrzeszczy (верещит, вопит, орёт).
  • Ważne, by do naszej ekipy dołączył ktoś, kto interesuje się kulturą i ceni kawę, czai klimat miejsca, potrafi dbać o szczegóły i śmieje się z sucharów. Suchar = глупая (тупая), несмешная или старая, надоевшая всем шутка.

Прикол из IT-сферы:
- No jak, czaisz bazę? = Ну как, ты врубился [в ситуацию]?
- Tylko MySQLa... = только в [базу] MySQL (отвечающий имеет в виду, что он разобрался только в компьютерной базе данных (baza danych) MySQL).

2) проверять, изучать. Czaić występuje również w znaczeniu sprawdzać kogoś lub coś pod jakimś względem, przypatrując się komuś lub czemuś uważnie.

Na przerwie siedzimy w szatni (в гардеробе), wypluwamy gumy do żucia na podłogę i czaimy, komu się do buta przykleją.

3) parzyć albo pić herbatę. Чаёвничать.


Комментарии